Descriere
EX VERSIONE LATINA
| 1. | Hoc est translatum fideliter translatarum. Quoniam propter pecata primi partis nostri Ade nullus in carne positus mortem evadere potest. Idcirco in Christi nomine ego, B… de sancta columba in meo bono et pleno sensu et memoria integri |
| 2. | et sana construo et ordino meum testamentum eligendo meos testores et manumissores videlicet: Bernardum alfanco et Guillermum de olone, et … de olone et Berengarium de pedros consanguineum meum. Rogando |
| 3. | et deprecando eos sicut bonos parentes ut sine dampno eorum distribuant res meas si me mori contigerit ante quam alium testamentum facerem sicut inferius invenerint ordina... et persolvant mea debita et … |
| 4. | rias meas certas et manifestas de propriis rebus tam de honore quam etiam de avere sicut ordinabitur inferius. Primum siquidem dimito corpus meum ad tumulandum et animam meam ad gubernandum domino deo et beate columbe et |
| 5. | sub custodia ipsius in quocunque loco suo ullo decedam. dimito etiam predicte ecclesie et sacriste ipsius x solidos sine omni contrarieate et impedimento alicuius sive clerici sive aliorum. dimito clerico eiusdem ecclesie predicte ob remedium anime mee et parentorum |
| 6. | meorum et omnium fidelium defunctorum et ratione anniversarii et elemosine et quod ipse sit memor anime mee et parentorum meorum unam saumatam vindemie scilicet a fini omni tempore post obitum meum super alodium meum mansi inardi quod alodium |
| 7. | ego emi quam vindemiam accipiat omni tempore absque ulla contrarietate annuatim. dimito cuilibet altari ecclesie predicte v. solidos. dimito ecclesie beate marie de valle x solidos. dimito altari sancti michaelis eiusdem ecclesie ii solidos. |
| 8. | dimito culibet altari beate eugenie ii solidos. dimito elemosine x captivorum unam quarteriam <h>ordei. dimito et assigno ad iniurias persolvendas meas et ad predictas lexas ecclesiarum consilio et voluntate domine arsendis uxoris mee |
| 9. | exito duorum annorum mansi de fontanet sponsalitium predictum. Item assigno et delibero ad meas iniurias predictas [persolvendas] omnes exitus et redditus mansi de solario et mansi de fonte et mansi de rupe et mansi de plano et mansi de podio alto perso- |
| 10. | luta [lexa] quae domina mater mea dimisit ecclesie beate marie de valle. Item rogo meos predictos manumissores ut ipsi persolvant predictas lexas et iniurias meas de istis predictis exitus secundum quod necesse fuerit. dimito filie mee dulcie pro |
| 11. | sua legitima hereditate et fraresca et parte et dote m.d. solidos monete barchinone de duplo et vestes prescripti viridi et duo lecta pannorum. et si predicta domina mater eius et predicti manumissores non persolverent predictum |
| 12. | exovar et debitum predicte filie mee dulcie per dies et per terminos teneat et habeat in redditu illum mansum colli de spuxa tantum quousque sit persoluta non computando fructus in paga … …igno |
| 13. | ad predictum exovar persolvendum super exitus de roudors post obitum avunculi mei, Guillermi de sancta columba. persoluto etiam predicto exovario reddeat predictos ex… ius illis tenentibus locum de sancta columba. Item don… bum |
| 14. | plenum posse et licitum predicte domine arsendi et manumissoribus meis ut ipsi possint exercere et meliorare predictum exovar ad melioramentum et ad proficuum predicte dulcie filie mee et ipsum maneat in consilio |
| 15. | matris sue et predictorum manumissorum meorum et amicorum. Item persoluta predicta dulcia filia mea [volo ut alia filia mea scilicet arsendis maritet sicut et alia et sub tali forma et todidem exovar et super predicto reditu] dimito filio meo B… n ..o ut adiscat per viii annos ad clericatum cum nostris propriis missionibus et persoluta omnia predicta debita. dimito ei man- |
| 16. | sum petri de podio alto pro sua legitima hereditate et parte et fraresca qui dictus mansus est alodium. et si forte predictus bernardus non esset clericus nec haberet infantes legitimos post obitum mei subuertatur, predictus mansus tenentibus nostrum |
| 17. | locum de sancta columba. Item persolutis omnibus lexis et debitis et iniuriis et exovariis dimito predicto bernardo filio meo CCC solidos istius monete barchinone. dimito etiam infanti de quo predicta domina est pregnans uxor mea si forte fuerit |
| 18. | masculinus persolutis exovariis et iniuriis et debitis predictis omnibus medietatem feudi de roudors et exitus quem tenemus per dominum casulis pro sua legitima hereditate et fraresca si forte fuerit filia dimito ei dec. solidos – |
| 19. | quod sit monacha persolutis tamen omnibus predictis super predictum reditum. laudo et credo et confirmo predicte domine arsendi uxori mee suum sponsalicum sicut ei feci tempore nupciarum nostrarum. Item dimito ei pro melioramento |
| 20. | ad omnes suas voluntates faciendas lx. aureos in quacumque parte voluerit super totum nostrum ius quod ego habeo in manso de cuguyadis et in manso de sera. tam in hominibus et in feminis quam in exito ita |
| 21. | scilicet quod teneat et habeat predictos exitus tantum quo usque filius eius persolvit ei predictos aureos. non computando fructus in paga in omnibus diebus vite sue. persolutis tamen predictis aureis reddeant |
| 22. | predicti exitus et mansi tenentibus locum de sancta columba. Et si predicti aurei non essent persoluti ad diem obitus sui faciat testamentum de predictis in quacumque parte voluerit. Item dimito filio meo |
| 23. | bartolomeo domum de sancta columba et laboracionem que est alodium et mansum de sera et mansum de cugunidis et mansum de podio et mansum de plano et mansum de rupo et mansum de solario et mansum |
| 24. | de fonte et mansum de collo de spina et mansum de fontaget. Quos predictos mansus dimito ei per alodium francum. Item dimito ei decimum de sancta columba quam teneo per dominum Guillermum de olone et per |
| 25. | dominam aligsendem de resanis. Item dimito ei feudos quos per B…n… de castrocir utcumque sunt. Item dimito ei feudi medietatem de roudors que teneo per dominum e. de olone. Item dimito ei feudum quem |
| 26. | teneo per bernardum de pulcro podio ad virdigarium. Item dimito ei illud loced illius vini quem teneo per petrum de sancta cugema in termino de cintillis. Item dimito ei campum de collo de spina quem |
| 27. | berengarius de vila tenet per me. Item dimito ei mansos mardos ambos sicut ego emi per alodium francum salvo tamen quod predicta domina arsendis uxor mea teneat medietatem in omni puta de predictis mansibus |
| 28. | post obitum eius revertatur predicto filio meo. Item persolutis meis iniuriis et lexis et debitis et exovariis incontinenti revertat filio meo bartolomeo mansus de fonte et mansus de rupe et mansus de plano et feudum [ei mansa de solario et opletis et elevatis viii annis de missionibus supradictis B. filii mei] |
| 29. | de castrocir et salvis tamen exovariis de predictis filiabus meis. et salvo tamen sponsalicio et voluntate predicte domine arsendis revertant filio meo post obitum predicte domine. Et si forte filie mee predicte decederent sine infantibus |
| 30. | legitimis predicti exovarii revertantur illis tenentibus locum de sancta columba. Et si forte bartolomeus decederet sine infantibus legitimis totum predictum donum revertatur Bernardo filio meo et si forte predictus bernardus decederet |
| 31. | sine prole legitima gradatim sic de uno in alio revertatur. Item dimito filio meo bartolomeo L aureos quos mihi laxavit arnaldus de casulis in suo testamento predicto bartolomeo ut illis tenentibus locum |
| 32. | de sancta columba. Item dimito ei C solidos quos dulcia de casulis mihi dimisit in suo testamento. Item dimito et heredito et dono omnibus infantibus meis sicut superius dictum est. … cum f… iii nonas iulii anno domini m. |
| 33. | c.c.l.iiii. Signum bernardi de sancta columba predicti qui istum testamentum facio et firmo firmarique rogo. Signum bernardi alfanco. Signum Guillermi de olone. Signum berengarii de olone. Signum berengarii de pedros |
| 34. | manumissorum hujus nostri testes sunt … de pradel mala. A. de osor et bernardus columba filius e. de sancta columba. Signum Guillermi de pedros clerici et diachoni ecclesie sancte columbe de sera. in cuius posse et manu |
| 35. | predicti nos manumissores firmavere istud testamentum preter b. de olone qui non firmavit. Signum geraldi de conerimena sacerdotis qui hoc scripsit mandat. Guillermus de pedros. clerici sancte columbe cum literis suprapositis in |
| 36. | xxx.iii. linea ut de et mansi et cum domibus suprascriptis in xxx iiii linea, ubi dicitur „et si predicti aurei non essent persoluti ad diem obitus sui faciat testamentum de predictis in quacunque parte voluerit” et cum literis rasis in xxxava linea ubi dicitur „et die et anno quo supra”. |
| 37. | Signum geraldi de comerinena sacerdotis qui hoc scripsit cum literis suprapositis in ixa linea ubi dicitur „persolvendas” et in xa ubi dicitur „lexa” et xva ubi dicitur „volo ut alia filia nostra scilicet arsendis maritet sicut |
| 38. | et alia et sub tali forma et totidem exovar et super predictum reditum” et xxviiia ubi dicitur „ei mansa de solario et opletis et elevatis viii annis de missionibus supradictis bernardi filii mei” et fideliter translatam in anno |
| 39. | m.cc.l.v. xiiii. Kalendas februarii testibus presentibus berengario de ulmo castri tricoli et berengario de podio sancte columbe die et anno quo supra. |
…………………………..
Furthermore, I bequeath him both … houses, as I bought them through an allodium francum, but with the proviso that my mentioned wife Arsendis should have half of all mentioned houses, and these should go back to my son after her death.
Furthermore, after payment of my disadvantages, transfers of possessions, debts and dowries, the house de Fonte, the house de Rupe, the house de Plano and the fiefdom de Castrocir (and the house de Solario, after the 8 years of the mentioned exemptions of my son Bernardus have elapsed), but without detriment to the dowries of my mentioned daughters, the spontaneities and the intention of my mentioned wife Arsendis, and they shall return to my son after the death of my wife.
And should my daughters pass away without legal children, the mentioned dowries shall go to the owners of Sancta Columba. And should Bartholomeus pass away without legal children, this whole endowment shall accrue to my son Bernardus, and should said Bernardus pass away without legal children, all shall come successively one by one.
Furthermore, I bequeath my son Bartholomeus as the owner of Sancta Columba 50 Aurei, which Arnaldus de Casulis left me in his will.
Furthermore, I bequeath him 100 solidi, which Dulcia de Casulis left me in her will. So, I bequeath and gift all of the above to all my children.
Given … on July 5 in the year of the Lord 1254.
Signed by the mentioned Bernardus de Sancta Columba, who draws up this testament and confirms it and has it confirmed.
Signed Bernardus Alfanco. Signed Guillermus de Olone.
Signed Berengarius de Olone.
Signed Berengarius de Pedros, all Manumissors. Witnesses to our will are … de Pradel Mala. A. de Osor and Bernardus Columba, son of … de Sancta Columba. Signed Guillermus de Pedros, cleric and deacon of the Church of Sancta Columba de Sera, with whose skill and hand we, the mentioned manumissors, confirm this will, except B. de Olone, who did not confirm it.
Signed Geraldus de Conerimena, priest, who wrote this on behalf of Guillermus de Pedros, cleric of Sancta Columba, with the letters inserted over the line in the 33rd line over the houses, as well as in the 34th line, in which it is written: „Should the aurei mentioned not be paid by the date of her death, she shall make a will of all this as she pleases” and with deleted letters in the 35th line, where it says: „with the above date”.
Signed Geraldus de Comerinena, priest who wrote with the letters inserted above the line in the 9th line: „to pay” and in the 10th line: „transfer of possession” and in the 15th: „I want my other daughter named Arsendis to marry, as well as the other, and shall have as much dowry in the same form of proceeds” and in the 28th line: „and the house de Solario, after the 8 years of the mentioned exemptions of my son Bernardus have expired”, and this was faithfully copied on January 19 (XIIII Kalendas Februarii) in 1255.
Witnesses present were Berengarius de Ulmo Castri Tricoli and Berengarius de Podio Sancte Columbe. With the above date. Parchment 1254 accompanying letter.
Transkription
(Castellà- o aragonès antic). Verso 1.
| 1 | Anno 1254. |
| 2 | Testamento de Bernardo de Sta. Coloma |
| 3 | en que dexa a su hijo Bartholome la casa de |
| 4 | Sta. Coloma, el Mas Puig de Podio y otros masos |
| 5 | y a otros hijos lega diferentes masos y a su |
| 6 | muger amas del esponsalicio le lega 60 monedas |
| 7 | de oro. Iha a 3 de las nonas de Julio |
| 8 | des 1254 en pader de Geraldo de Conyunta Sacerdote |
| 9 | Cax.n Sig. 4 No. 19 |
Català antic. Verso 2
| 1 | B. |
| 2 | No. 120 |
| 3 | Testament de Bernar de Sta. |
| 4 | Coloma en que deixa a sos filis |
| 5 | diversos masos especialmente a |
| 6 | Barthomeu li deixa la casa de |
| 7 | Sta. Coloma lo mas Podio y notarii |
| 8 | de alher ya sona muller Arsendis dos |
| 9 | Roha son esponsalie y utna dell 60 |
| 10 | monedas de or. At 3 de las nones de |
| 11 | Julis anno domini 1254 |
ENGLISH
Translated from Old Castilian (or Old Aragonese)?
Uncertainties of some words due to the freedom of calligraphic handwriting.
In the Year 1254
Testament of Bernardo de Sta. Coloma, in which he leaves his son Bartholome the house in Sta. Coloma, as well as the Mas Puig de Podio estate and other farms and 60 gold coins to his wife in addition to the marriage contract.
Given on 3 May 1254 to the attention of the priest Geraldo de Conyunta.
File Reference – Cax Notary 10. Signatures: 4. No. 19
(Translated from Old Catalan)
- No. 120
Testament of Bernar de Santa Coloma, in which he leaves various farms to his sons, in particular the house in Sta. Coloma to Bartholome and also Podio y Molin de Alher and his wife 60 gold coins in addition to their marriage contract.
Given on 3 May 1254.





